Manlift Periyodik Kontrol: Ne Zaman, Kim Yapar, Rapor Neden Önemli?

Bir fabrikaya manlift girerken güvenlik kulübesinde sorulan ilk belgelerden biri, makinenin periyodik kontrol raporudur. Rapor yoksa ya da süresi geçmişse makine çoğu zaman içeri alınmaz. Manlift periyodik kontrol; makinenin yetkili bir kişi tarafından belirli aralıklarla incelenip güvenli kullanılabilir olduğunun raporla belgelenmesidir. Ne zaman yapıldığını, kimin yapabildiğini ve kiralık ya da ikinci el bir makinede rapora nasıl bakılacağını aşağıda sırayla açıklıyoruz.

Periyodik kontrol neden zorunlu?

Manlift, mevzuatta kaldırma ekipmanları arasında yer alan bir iş ekipmanıdır. İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, kullanım sırasında bozulmaya ve aşınmaya maruz kalan iş ekipmanlarının periyodik kontrollerinin yapılmasını ve sonuçların kayıt altına alınmasını işverenin yükümlülüğü olarak düzenler. Yönetmelik son olarak 23 Aralık 2025’te değiştirilmiştir. Amaç, makas kolları, hidrolik sistem, fren ve güvenlik donanımlarındaki yıpranmanın kaza olmadan fark edilmesidir.

Ne sıklıkla yapılır?

• Olağan aralık: Kaldırma ekipmanları için periyodik kontrol en az yılda bir yapılır.
• Daha sık kontrol: Ağır kullanım, aşındırıcı ortam veya üreticinin önerisi daha kısa bir aralık gerektirebilir; bunu risk değerlendirmesi ve kontrolü yapan yetkili kişi belirler.
• Olağandışı durumlar: Makine bir kazaya karıştıysa, ağır hasar gördüyse, uzun süre kullanılmadıysa veya üzerinde esaslı bir değişiklik yapıldıysa yeniden kontrol edilmelidir.

Kim yapabilir? EKİPNET kaydı

Periyodik kontrolü her teknik personel yapamaz. İş Ekipmanlarının Periyodik Kontrollerini Yapmaya Yetkili Kişiler Hakkında Tebliğ’e göre kontrolü yapacak kişi, ilgili mühendislik veya teknik eğitim şartlarını taşımalı, Bakanlığın öngördüğü eğitimi almalı ve EKİPNET sistemine kayıtlı olmalıdır. EKİPNET, İSG-KATİP içinde yer alan ve yetkili kişilerle düzenledikleri raporların kayıt altına alındığı modüldür. Raporu alırken kontrolü yapan kişinin EKİPNET kayıt numarasının raporda yer aldığına bakın.

Kontrolde neler incelenir?

Kontrol, makinenin tipine ve üretici talimatlarına göre yapılır. Mobil yükseltilebilir iş platformları için Avrupa’da uyumlaştırılmış TS EN 280 standardı, tasarım ve test kriterleri bakımından temel başvuru kaynaklarından biridir. Manlift kontrolünde tipik olarak şu başlıklar incelenir:

• Makas kolları veya bom, pimler, burçlar ve kaynak bölgelerinde çatlak ve deformasyon.
• Hidrolik silindirler, hortumlar ve bağlantılarda sızıntı.
• Sepet, korkuluklar, kapı ve emniyet kemeri bağlantı noktaları.
• Sepet ve zemin kumandaları, acil stop ve acil indirme sistemi.
• Eğim alarmı, aşırı yük sistemi ve hareket sınırlayıcılar.
• Fren, tekerlekler ve şasi; varsa stabilizatör ayakları.
• Etiketler, kapasite levhası ve kullanım kılavuzunun makinede bulunması.
• Gerektiğinde yük testi.

Kontrol gününe hazırlık

Kontrolün hızlı ve eksiksiz yapılabilmesi için makinenin hazır olması gerekir. Makine temizlenmiş, akü şarj edilmiş veya yakıtı doldurulmuş olmalı; kontrolü yapacak kişinin makineyi tam yüksekliğe kaldırabileceği, düz ve engelsiz bir alan ayrılmalıdır. Önceki periyodik kontrol raporu, bakım kayıtları ve kullanım kılavuzu hazır bulundurulmalıdır. Yük testi yapılacaksa test ağırlıklarının nasıl sağlanacağı önceden konuşulmalıdır. Bir önceki raporda giderilmesi istenen eksiklikler varsa, bunların giderildiğini gösteren servis kayıtları da kontrol sırasında istenebilir.

Periyodik kontrol raporunda neler yazar?

Bir periyodik kontrol raporunda genellikle şu bilgiler bulunur:

• Makinenin markası, modeli, seri numarası, imal yılı ve kapasitesi.
• Makinenin kullanıldığı işyerinin bilgileri.
• Kontrol tarihi ve bir sonraki kontrol tarihi.
• Kontrolde esas alınan standartlar ve uygulanan testler.
• Tespit edilen uygunsuzluklar ve bunların giderilmesi için öneriler.
• Makinenin güvenli kullanıma uygun olup olmadığına dair sonuç.
• Kontrolü yapan yetkili kişinin adı, unvanı, EKİPNET kayıt numarası ve imzası.

Raporu okurken sadece sonuç satırına değil, “uygunsuzluklar” bölümüne de bakın. “Uygun” sonuçlu bir raporda bile giderilmesi önerilen küçük eksiklikler yazıyor olabilir.

Sonuç “uygun değil” çıkarsa ne olur?

Rapor makinenin güvenli kullanıma uygun olmadığını gösteriyorsa makine, eksiklikler giderilene kadar kullanılmamalıdır. Arızalı parça değiştirilir veya onarılır, ardından makine yeniden kontrol edilerek güncel bir rapor düzenlenir. “Uygun değil” raporlu bir makinenin sahada kullanılması, olası bir kazada işvereni ağır sorumlulukla karşı karşıya bırakır.

Periyodik kontrol, günlük kontrol ve bakım aynı şey değil

	Periyodik kontrol	Günlük kontrol	Bakım
Kim yapar?	EKİPNET kayıtlı yetkili kişi	Makineyi kullanacak eğitimli çalışan	Servis teknisyeni
Ne zaman?	En az yılda bir ve olağandışı durumlarda	Her vardiya veya kullanım öncesi	Üreticinin bakım planına göre
Amaç	Güvenli kullanılabilirliğin belgelenmesi	Görünür arızaların fark edilmesi	Yıpranan parçaların yenilenmesi
Çıktı	Periyodik kontrol raporu	Kontrol listesi	Servis kaydı

Üçü birbirinin yerini tutmaz. Güncel raporu olan bir makine de günlük kontrolde sızıntı tespit edilirse kullanılmamalıdır.

Kiralık manlifte kontrol raporu

Kiralık makinede periyodik kontrol ve bakım, makinenin sahibi olan kiralama firmasının sorumluluğundadır. Batulift’te makineler güncel periyodik kontrol raporuyla teslim edilir; tesisiniz önceden görmek isterse rapor teklif onayından sonra gönderilebilir. Sizin tarafınızdaki sorumluluk ise günlük kontrollerin yapılması ve makinenin eğitimli kişilerce kullanılmasıdır. Kiralama sürecinin tamamını manlift nasıl kiralanır yazımızda anlattık.

Rapor sahada nerede durmalı?

Raporun bir kopyası makineyle birlikte sahada bulunmalı, bir kopyası da işyerinin İSG dosyasında saklanmalıdır. Tesis girişlerinde ve denetimlerde rapor sorulduğunda hemen gösterilebilmesi iş kaybını önler. Dijital kopyanın telefonda bulunması da pratik bir çözümdür.

İkinci el manlift alırken rapora bakın

İkinci el bir manlift satın alırken son periyodik kontrol raporunu mutlaka isteyin. Raporun tarihi, tespit edilen eksiklikler ve bu eksikliklerin giderilip giderilmediği, makinenin geçmişi hakkında çok şey söyler. Raporu olmayan veya uzun süredir kontrol edilmemiş bir makineyi almadan önce bağımsız bir kontrol yaptırmak, ileride çıkabilecek büyük masrafları önler. Diğer kontrol noktaları için manlift satın alma rehberimize, güncel seçenekler için manlift satışı sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Manlift periyodik kontrolü kaç ayda bir yapılır?

Kaldırma ekipmanlarında periyodik kontrol en az yılda bir yapılır. Kullanım koşulları veya üretici talimatı daha sık kontrol gerektirebilir.

Periyodik kontrolü kim yapabilir?

Mevzuattaki şartları taşıyan ve EKİPNET sistemine kayıtlı yetkili kişiler yapabilir. Raporda kontrolü yapanın kayıt numarası bulunmalıdır.

Raporu süresi geçmiş manlift kullanılabilir mi?

Kullanılmamalıdır. Periyodik kontrol süresi dolmuş bir makine yeniden kontrol edilip güncel rapor düzenlenene kadar kullanım dışı bırakılmalıdır. Tesis girişlerinde de süresi geçmiş rapor kabul edilmez.

Günlük kontrolü kim yapar?

Makineyi kullanacak eğitimli çalışan, her vardiya veya kullanım öncesinde yapar.

Kiralık manliftin raporu kimde olur?

Kiralama firmasında olur ve makineyle birlikte verilir. Batulift’te rapor teslimatta verilir; tesisiniz önceden isterse teklif onayından sonra gönderilir. Tüm seçenekler için manlift kiralama sayfamıza bakabilirsiniz.